واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

898

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

با هفتاد سوار به منقشلاغ رفته از مردم محل اسبانى گرفتند . پس از آن به سلامت وارد پايتخت شده و مرگ سلطان را اعلام نمودند و گفتند كه وى پيش از درگذشت وصيت پيشين را كه بموجب آن ازلاغ شاه به وليعهدى معين و منصوب شده بوده ، لغو كرده به جاى او جلال الدين را تعيين نموده است . با اين‌كه خود وليعهد پيشين [ ازلاغ شاه ] به اين امر رضا داده بود امراى ترك نمىتوانستند با چنين تغييرى موافق باشند . توجى پهلوان « 1 » كه ملقب به لقب قتلغ خان بوده و 7000 سوار به زير فرمان داشته در رأس ناراضيان قرار گرفته بوده است . يحتمل اين شخص همان والى پيشين جند و ينى كنت بوده است . توطئه‌اى كردند كه جلال الدين را به اسارت درآورند و يا بكشند . اينانچ خان قبلا جلال الدين را از اين معنى آگاهى داد و وى باتفاق تيمور ملك و 300 سوار از خوارزم به خراسان گريخت . سه روز بعد از عزيمت جلال الدين شايعاتى دربارهء نزديك شدن تاتار به سمع ازلاغ شاه و آق شاه رسيد و ايشان نيز خوارزم را ترك گفتند . مسلما دفاع گرگانج « 2 » يكى از پديده‌هاى شايان توجه تاريخ است . تا

--> ( 1 ) - در تأليف نسوى « وحى » نوشته شده و همچنين در تأليف جوينى ( نسخهء خطى خانيكوف ) ؛ در چاپ قزوينى ( I ، 131 ) : « لوح » ؛ در نسخه‌هاى خطى تأليف رشيد الدين ( چاپ برزين ، بخش XV ، متن ، 102 ؛ ( ترجمه ، 67 ) ) « بوحى » نوشته شده . ( 2 ) - دربارهء وى رجوع شود به جوينى ، چاپ قزوينى ، I ، 101 - 96 ؛ 140 - 136 . Schefer , « Chrestomatie Persane » , t . II , PP رشيد الدين ، چاپ برزين ، بخش XV ، متن ، 110 - 104 ؛ ترجمه ، 73 - 68 ؛ ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ، XII ، 258 - 257 ؛ 33 - 32 ، CMIZO , I ؛ نسوى ، « سيرت جلال الدين » 94 - 92 ؛ ترجمه 156 - 153 ؛ 271 - 265 . D ' Ohsson , « Histoire des Mongols » , t . I , PP .